Dokumenty

STANDARDY OCHRONY MAŁOLETNICH

Obowiązują w Zespole Szkół im. M. Kopernika w Ostrowcu

 

Podstawa prawna:

1. Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich – t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 110 ze zm., w szczególności art. 21 oraz art. 22b–22c.

2. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej – t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1673 ze zm., wraz z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 6 września 2023 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” – Dz.U. z 2023 r. poz. 1870.

3. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela – t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 515 ze zm.; ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego – t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 490 ze zm., w szczególności art. 304 § 2; ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zm., w szczególności art. 572.

 

1. Pracownicy szkoły w ramach wykonywanych obowiązków zwracają uwagę na czynniki ryzyka i objawy krzywdzenia małoletnich.

2. Każdy pracownik szkoły, który zauważy lub podejrzewa, że uczeń jest krzywdzony zobowiązany jest zareagować, a w sytuacji koniecznej udzielić pierwszej pomocy.

3. Wszyscy pracownicy szkoły i inne osoby, które w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych podjęły informację o krzywdzeniu ucznia lub inne informacje z tym związane, są zobowiązane do zachowania tajemnicy, wyłączając informacje przekazywane uprawnionym instytucjom w ramach działań interwencyjnych.

4. Pracownicy zobowiązani są do troski o bezpieczeństwo małoletnich zgodnie ze swoimi kompetencjami, obowiązującym prawem oraz przepisami wewnętrznymi szkoły.

5. W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia lub poważnego zagrożenia zdrowia małoletniego pracownik w pierwszej kolejności wzywa 112/999 i podejmuje działania ratunkowe. Kontakt z rodzicem lub opiekunem nie może opóźniać wezwania pomocy.

 

Procedury kontroli pracowników przed dopuszczeniem do pracy z małoletnimi w zakresie spełniania przez nich warunków niekaralności za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości.

 

1. Dyrektor szkoły weryfikuje w Rejestrze sprawców przestępstw seksualnych każdą osobę przed dopuszczeniem jej do pracy z uczniami.

2. Wszyscy pracownicy maja obowiązek stosować Standardy Ochrony Małoletnich.

 

W standardach, w sposób dostosowany do charakteru i rodzaju placówki lub działalności, określa się w szczególności:

 

1. Zasady zapewniające bezpieczne relacje między małoletnim a personelem,
   w tym zachowania niedozwolone wobec małoletnich:

• Zachowaj profesjonalną relację z dziećmi; reakcja, komunikat, działania muszą być odpowiednie do sytuacji i wieku dziecka, zrozumiałe dla wychowanka.

• Nie stosuj wobec wychowanków obraźliwych gestów, wulgaryzmów, nie wypowiadać treści o zabarwieniu seksualnym.

• Nie stosuj przemocy fizycznej, chyba że zachowanie małoletniego zagraża bezpieczeństwu dziecka lub jego rówieśników.

• Nie stosuj gróźb.

• Jeśli pojawi się konieczność rozmowy z dzieckiem na osobności, należy zapewnić warunki chroniące jego bezpieczeństwo i prywatność. W przypadku konsultacji psychologicznej lub innej rozmowy wymagającej poufności nie stosuje się automatycznie zasady pozostawiania uchylonych drzwi, jeżeli naruszałoby to poufność spotkania; jednocześnie organizacja rozmowy powinna umożliwiać dziecku swobodne opuszczenie pomieszczenia i być zgodna z zasadami bezpieczeństwa Zespołu.

• Nie wolno ci przyjmować pieniędzy ani prezentów od dziecka ani rodziców/opiekunów dziecka, nie dotyczy to okazjonalnych podarków związanych ze świętami w roku szkolnym, np. kwiatów, prezentów składkowych czy drobnych upominków.

• W sytuacjach wymagających czynności pielęgnacyjnych i higienicznych wobec dziecka unikaj innego niż niezbędny kontaktu fizycznego z dzieckiem. Dotyczy to zwłaszcza pomagania dziecku w ubieraniu i rozbieraniu, jedzeniu, myciu, przewijaniu i korzystaniu z toalety. Zadbaj o to, aby w każdej z czynności pielęgnacyjnych i higienicznych asystowała ci inna osoba z instytucji.

• Zadbaj o poufność i ochronę danych dziecka.

• Utrzymuj kontakty z dziećmi nacechowane szacunkiem, cierpliwością, życzliwością, dbałością
  o bezpieczeństwo fizyczne i psychiczne wychowanków.

• Zachowaj zasadę, że kontakt z dziećmi powinien odbywać się wyłącznie w godzinach pracy i dotyczyć celów edukacyjnych lub wychowawczych. 

• Jeśli zachodzi konieczność spotkania z dziećmi poza godzinami pracy, musisz poinformować o tym dyrekcję, a rodzice/opiekunowie prawni dzieci muszą wyrazić zgodę na taki kontakt.

 

2. Zasady i procedury podejmowania interwencji w sytuacji podejrzenia krzywdzenia lub posiadania informacji o krzywdzeniu małoletniego;

• Każdy pracownik, który jest świadkiem sytuacji lub pozyskał informację o krzywdzeniu dziecka zabezpiecza dziecko i powiadamia koordynatora - pedagoga szkolnego.

• Pedagog szkolny, psycholog albo inna osoba wyznaczona do koordynowania interwencji ustala wyłącznie informacje niezbędne do oceny bieżącego bezpieczeństwa dziecka i wyboru właściwej procedury. Nie prowadzi przesłuchania ani postępowania dowodowego i nie dąży do samodzielnego „potwierdzenia” krzywdzenia. Dziecko należy spokojnie wysłuchać, nie sugerować odpowiedzi, nie wymagać wielokrotnego opowiadania o zdarzeniu i możliwie wiernie udokumentować jego spontaniczną wypowiedź.

• Pedagog szkolny współpracuje – w zakresie niezbędnym i z zachowaniem poufności – z wychowawcą, psychologiem i dyrektorem oraz uruchamia odpowiednią ścieżkę: zapewnienie pomocy medycznej, procedurę „Niebieskie Karty”, zawiadomienie Policji lub prokuratury, zawiadomienie sądu opiekuńczego, działania pracownicze/dyscyplinarne albo plan wsparcia. Poszczególne tryby mogą być prowadzone równolegle, jeżeli zachodzą ich przesłanki.

 

3. Procedury i osoby odpowiedzialne za składanie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego oraz zawiadamianie sądu opiekuńczego;

• Pedagog szkolny sporządza notatkę służbową o podejrzeniu krzywdzenia dziecka
  i przekazuje ją Dyrektorowi szkoły.

• Osoba przyjmująca ujawnienie zapewnia dziecku bezpieczeństwo i prowadzi rozmowę w sposób wspierający: słucha, nie ocenia, nie obwinia, nie sugeruje odpowiedzi i zadaje tylko pytania niezbędne do ustalenia, czy dziecko jest aktualnie bezpieczne. Nie prowadzi rozmowy „w celu potwierdzenia faktu krzywdzenia”. Dziecku nie obiecuje się absolutnej tajemnicy; należy wyjaśnić, że informacja zostanie przekazana wyłącznie osobom potrzebnym do zapewnienia mu ochrony. W przypadku podejrzenia przemocy seksualnej nie prowadzi się szczegółowego wypytywania o przebieg czynności seksualnych.

• Pedagog i psycholog, stosownie do potrzeb i swoich kompetencji, sporządzają opis znanych placówce okoliczności oraz plan wsparcia i bezpieczeństwa dziecka. Dokumentacja powinna odróżniać fakty i wypowiedzi dziecka od interpretacji pracownika oraz obejmować podjęte działania, osoby i instytucje powiadomione oraz termin dalszego monitorowania.

• Plan wsparcia dziecka ustala się z udziałem pedagoga, psychologa, wychowawcy i – jeżeli jest to bezpieczne dla dziecka – rodzica lub opiekuna. W sytuacji przemocy nie prowadzi się mediacji pomiędzy dzieckiem doznającym przemocy a osobą podejrzewaną o jej stosowanie ani nie organizuje spotkania w celu pojednania lub „wyjaśnienia sprawy”.

• Jeżeli informacje posiadane przez Zespół uzasadniają podejrzenie popełnienia na szkodę małoletniego przestępstwa ściganego z urzędu, dyrektor albo inna osoba działająca w imieniu placówki niezwłocznie zawiadamia Policję lub prokuraturę, z uwzględnieniem art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego. Jeżeli dobro dziecka może być zagrożone i zachodzą podstawy do ingerencji sądu opiekuńczego, dyrektor zawiadamia właściwy sąd na podstawie art. 572 Kodeksu postępowania cywilnego.

• Zawiadomienia Policji, prokuratury lub sądu opiekuńczego nie uzależnia się od zgody dziecka, zgody rodziców, przyznania się osoby podejrzewanej, wcześniejszego „potwierdzenia” zdarzenia przez szkołę, odmowy współpracy rodzica ani od ponownego wystąpienia podobnego zdarzenia.

• Dalszy tok postępowania leży w kompetencji tych instytucji. 

 

4. Zakres kompetencji osoby odpowiedzialnej za przygotowanie personelu placówki lub organizatora do stosowania standardów, zasady przygotowania tego personelu do ich stosowania oraz sposób dokumentowania tej czynności.

• Osoby odpowiedzialne za szkolenie personelu w zakresie stosowania standardów to Dyrektor i pedagog szkoły.

• Dyrektor szkoły przekazuje informacje prawne, ustala zasady prawa wewnątrzszkolnego, monitoruje przepływ informacji o standardach obowiązujących w szkole do rodziców, wychowanków, pracowników, organizuje w miarę potrzeb i możliwości szkolenia z ekspertami zewnętrznymi.

• Pedagog szkolny omawia pragmatykę wdrażania standardów, szkoli personel, aktualizuje informacje o standardach na stronie szkoły.

Zasady przygotowania personelu:

• Informacja o standardach obowiązujących w szkole oraz związanych z tym regulacjach prawnych dostępna dla każdego pracownika szkoły.

• Diagnoza zagrożeń i warsztaty z pedagogiem szkolnym w pierwszym miesiącu nauki każdego roku szkolnego.

• Spotkania z Dyrektorem szkoły i pedagogiem w miarę potrzeb.

• Nowozatrudnieni pracownicy szkoleni w pierwszym tygodniu pracy.

• Dokumentowanie: lista obecności ze szkoleń.

 

5. Zasady przeglądu i aktualizacji standardów. Monitoring stosowania standardów

• Osobą odpowiedzialną za monitorowanie realizacji standardów ochrony małoletnich jest osoba wyznaczona przez dyrektora.

• Pedagog odbiera zgłoszenia dotyczące problemów związanych z zagrożeniem bezpieczeństwa dzieci; reaguje na te zgłoszenia, konsultuje w miarę potrzeb z innymi podmiotami; w uzasadnionych przypadkach może zgłaszać sprawy odpowiednim służbom (GOPS, policja, sąd rodzinny, przewodniczący zespołu interdyscyplinarnego, prokuratura).

• Pedagog szkolny na bieżąco zbiera opinie rodziców, prawnych opiekunów i dzieci o rezultatach realizacji polityki (skargi, wnioski, uwagi, informacje pozyskane w trakcie rozmów z dziećmi, rodzicami i opiekunami). Korzysta w analizie i ocenie z informacji wychowawców, nauczycieli; informacji pozyskanych ze środowiska lokalnego i instytucji współpracujących ze szkołą.

• Pedagog szkolny na początku każdego roku szkolnego przeprowadza diagnozę dotyczącą problematyki przemocy i zagrożeń.

• Pracownicy szkoły, rodzice, uczniowie mogą proponować zmiany w standardach ochrony małoletnich, wskazywać naruszenia w szkole ustalonych zapisów.

• Dyrektor wprowadza niezbędne zmiany i ogłasza pracownikom szkoły nowe brzmienie standardów ochrony małoletnich.

• Standardy są przeglądane i omawiane przez zespól nauczycieli raz w roku, w miarę potrzeb są aktualizowane.

• Standardy są przeglądane również wtedy, gdy zajdą okoliczności (prawne, sytuacje kryzysowe) uzasadniające szybkie wprowadzenie zmian.

 

6. Zasady i sposób udostępniania rodzicom/ opiekunom prawnym oraz małoletnim standardów do zaznajomienia się z nimi i stosowania;

 

• Informacje na stronie szkoły, BIP zespołu szkół.

• Każdy pracownik ma obowiązek zapoznać się z standardami po zawarciu umowy o pracę.

• Zapoznanie się z standardami pracownicy szkoły potwierdzają podpisem.

• Rodzice/opiekunowie małoletnich zapoznawani są ze standardami na pierwszym zebraniu z rodzicami w nowym roku szkolnym.

• Uczniowie ze standardami zapoznawani są na cyklu zajęć z wychowawcą we wrześniu każdego roku szkolnego. Powracają do nich w sytuacjach wymagających przypomnienia.

 

7. Osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń o zdarzeniach zagrażających małoletniemu i udzieleniu mu wsparcia

• Każdy pracownik Zespołu ma obowiązek zareagować i może przyjąć informację od dziecka. Za formalne przyjmowanie i rejestrowanie zgłoszeń, koordynowanie interwencji oraz organizowanie wsparcia odpowiadają osoby wskazane przez dyrektora. Rekomendowany podział: pedagog szkolny – koordynacja interwencji i dokumentacji SOM; psycholog szkolny – ocena bieżących potrzeb psychicznych, interwencja kryzysowa, wsparcie i współtworzenie planu pomocy; dyrektor – działania instytucjonalne, zawiadomienia i działania wobec pracowników; wychowawca/nauczyciel – przyjęcie informacji, doraźne bezpieczeństwo i niezwłoczne przekazanie zgłoszenia. Dyrektor wskazuje również zastępcę na czas nieobecności osoby odpowiedzialnej. Jeżeli zgłoszenie dotyczy osoby wyznaczonej do jego przyjmowania lub koordynowania, osoba ta zostaje wyłączona z prowadzenia sprawy.

 

8. Wymogi dotyczące bezpiecznych relacji między małoletnimi, a w szczególności zachowania niedozwolone;

Bezpośredni kontakt z małoletnim oparty jest na poszanowaniu jego intymności i godności. Przykładowe formy takiego kontaktu, to:

1. • kontakty w zajęciach sportowo-rekreacyjnych,

   • stanowcze interwencje wychowawcze prowadzone w bezpośrednim kontakcie fizycznym są dopuszczalne w sytuacjach zagrożenia życia i zdrowia dotyczących konfliktów pomiędzy podopiecznymi (rozdzielenie zwaśnionych, przytrzymanie, obezwładnienie),

   • działania z zakresu pomocy przedmedycznej (działania ratunkowe związane z udzieleniem pierwszej pomocy),

   • zagrożenie lub panika spowodowana czynnikami zewnętrznymi (pożar, intensywne zjawiska atmosferyczne, niebezpieczne zachowania osób trzecich itp.)

Niedopuszczalne są intencjonalne zachowania wzbudzające poczucie zagrożenia lub noszące jego znamiona:

1. • przemocy fizycznej (np. popychanie, uderzanie, wykręcanie rąk, duszenie, kopanie, szarpanie),

   • erotyzowania relacji (flirt słowny, dwuznaczny żart, zły dotyk, wyzywające spojrzenie),

   • seksualizacji relacji (obcowanie płciowe i inne czynności seksualne).

Komunikacja werbalna z małoletnim powinna być pozbawiona akcentów wrogich, wulgarnych, agresywnych, złośliwie ironicznych. Komunikacja nie powinna:

1. • wzbudzać w małoletnim poczucia zagrożenia (groźby, wyzwiska, krzyk),

   • obniżać i niszczyć poczucie wartości (np. wyzwiska, krzyk, negatywne ocenianie, reakcja nieadekwatna do sytuacji, wzbudzanie poczucia winy, negowanie uczuć),

   • upokarzać (publiczne wyszydzanie, naigrywanie się, ośmieszanie),

   • naruszać granic (niezachowywanie odpowiedniego dystansu, obcesowość, podteksty o charakterze erotycznym).

Pracowników obowiązuje obiektywizm, sprawiedliwość, bezinteresowność i szacunek w traktowaniu oraz ocenie każdego ucznia bez względu na pochodzenie, rasę, wyznanie i narodowość. Równe traktowanie oznacza, że niedozwolone jest:

1. • wyłączne skupianie uwagi na wybranych uczniach z jednoczesnym ignorowaniem potrzeb innych,

   • nieuzasadnione dawanie przywilejów tylko wybranym i pozbawianie ich pozostałych,

   • nierówne i niesprawiedliwe przydzielanie zadań, nieadekwatne do możliwości i wieku,

   • zwalnianie z wykonywania obowiązków w nieuzasadnionych sytuacjach,

   • godzenie się, brak reakcji na nieformalną hierarchię grupową,

   • dominacja w grupie przez negatywne jednostki, ustalanie przez nie i wdrażanie nieformalnych zasad,

   • przyzwolenie na wykorzystywanie młodszych i słabszych wychowanków przez silniejszych.

Kontakty bezpośrednie i online z dzieckiem poza szkołą powinny być:

1. • ściśle powiązane z wykonywaniem obowiązków służbowych, opiekuńczo-wychowawczych (np. towarzyszenie w realizowanych poza szkołą ważnych dla małoletniego wydarzeniach wymagających wsparcia osoby dorosłej, zorganizowane przez szkołę wyjazdowe formy itd.),

   • dokumentowane (zapisy w dokumentacji pracy wychowawczej, możliwość wykonania kopii/wydruku korespondencji mailowej, SMS-owej, zapisów na portalach społecznościowych),

   • odbywać się w miarę możliwości z wykorzystaniem sprzętu szkolnego,

   • niedopuszczalne jest utrzymywanie takich kontaktów celem zaspokojenia przez dorosłego własnych potrzeb społecznych lub emocjonalnych, namawiania do zachowań niezgodnych z prawem, dających poczucie bycia faworyzowanym, wyróżnianym.

Transport, przemieszczanie się i warunki noclegowe:

1. • uczniowie w przypadku nagłego zachorowania mogą być odbierani ze szkoły jedynie przez rodziców/opiekunów lub osoby przez nich upoważnione,

   • organizacja transportu, noclegu poza szkołą powinna być uzasadniona (np. wyjazd na wycieczkę szkolną lub inne wydarzenia organizowane przez szkołę),

   • opieka nad uczniami w sytuacjach wyjazdowych powinna być zgodna z przepisami o organizacji wyjazdów i wycieczek szkolnych,

   • przy organizacji noclegu, zakwaterowania brane pod uwagę jest pokrewieństwo, relacje i płeć podopiecznych.

Dyscyplinowanie małoletniego definiowane jako narzędzie „informacji zwrotnej" komunikujące uczniom, że ich postawa w danej sytuacji nie jest właściwa, sprzeczna z oczekiwaniami i/lub nieefektywna wiąże się ze stawianiem granic, kształtowaniem trwałego system wartości, adekwatnego poziomu samooceny oraz umiejętności podejmowania trafnych decyzji. Niedopuszczalne są wszelkie formy dyscyplinowania mające na celu upokorzenie, poniżenie oparte na wykorzystywaniu przewagi:

1. • fizycznej (agresja, stosowanie kar fizycznych, środków przymusu bezpośredniego, krępowanie, izolowanie, uniemożliwianie realizacji podstawowych potrzeb fizjologicznych; pozbawianie snu, pokarmu, ekspozycja na zimno, ciepło itp.; prace fizyczne nieadekwatne do możliwości, dopuszczanie się zachowań o charakterze seksualnym),

   • psychicznej (dominacja poprzez krzyk, groźby, naruszanie poczucia własnej wartości, lekceważenie potrzeb psychicznych np. bezpieczeństwa, przynależności, miłości, symulacje wzbudzające strach i obawy o życie własne i rodziny).

Rodzice i opiekunowie prawni uczniów mają prawo do wszelkich informacji na temat funkcjonowania ucznia na terenie szkoły, w trakcie wycieczek i innych wydarzeń organizowanych przez szkołę. Informacje na temat dziecka udzielane są jedynie jego rodzicom lub opiekunom prawnym:

• w ramach pracy opiekuńczo- wychowawczej zasady bezpiecznego zachowania omawia się kompleksowo na zajęciach dydaktycznych, a także sytuacyjnie w ramach potrzeb dzieci,

• naczelną zasadą relacji między małoletnimi jest działanie z szacunkiem  przy uwzględnianiu godności i potrzeb wszystkich małoletnich; niedopuszczalne jest stosowanie przemocy wobec innego małoletniego w jakiejkolwiek formie, 

• zachowania niedozwolone w relacjach między dziećmi to: przemoc fizyczna, obrażanie, niszczenie cudzej własności, wymuszenia itp.

9. Zasady ustalania planu wsparcia małoletniego po ujawnieniu krzywdzenia;

• Plan wsparcia ustalany jest po ujawnieniu lub powzięciu uzasadnionego podejrzenia krzywdzenia, po zabezpieczeniu bieżącego bezpieczeństwa dziecka. Nie jest wymagane wcześniejsze „zweryfikowanie” krzywdzenia przez szkołę ani potwierdzenie informacji w kilku niezależnych źródłach.

• W celu zaplanowania wsparcia pedagog i psycholog mogą, w zakresie niezbędnym i zgodnym z prawem, współpracować z wychowawcą, nauczycielami, pielęgniarką szkolną oraz właściwymi instytucjami. Zakres przekazywanych informacji ogranicza się do danych potrzebnych do ochrony dziecka i realizacji obowiązków placówki.

• Brak potwierdzenia informacji z kilku źródeł nie wstrzymuje działań ochronnych ani zawiadomień, jeżeli zachodzą przesłanki prawne lub istnieje ryzyko dla bezpieczeństwa dziecka.

• Pedagog i psycholog dokonują oceny potrzeb dziecka oraz ryzyka w zakresie swoich kompetencji; nie ustalają winy sprawcy ani nie zastępują czynności Policji, prokuratury, sądu lub organów dyscyplinarnych.

• Interwencję inicjuje każdy pracownik, który otrzymał informację o krzywdzeniu, był świadkiem zdarzenia albo zauważył sygnały wymagające reakcji; następnie przekazuje sprawę zgodnie z wyznaczoną w SOM ścieżką odpowiedzialności.

10. Zadania placówki w pomocy dziecku krzywdzonemu:

1).Zakres zadań poszczególnych pracowników szkoły w przypadku podejrzenia lub uzyskania informacji, że małoletni uczeń jest krzywdzony:

Dyrektor szkoły:

• Przyjmuje zgłoszenie o krzywdzeniu lub podejrzeniu krzywdzenia małoletniego.

• Bierze udział w rozmowie z rodzicami lub opiekunami prawnymi.

• W sytuacji uzasadnionego podejrzenia przemocy domowej dyrektor zapewnia warunki do niezwłocznego wszczęcia procedury „Niebieskie Karty” przez osobę uprawnioną. Wszczęcie procedury nie wymaga uprzedniej zgody ani uznaniowej decyzji dyrektora.

• Zapewnia wykonanie obowiązków placówki wobec Policji/prokuratury, sądu opiekuńczego oraz w procedurze „Niebieskie Karty” zgodnie z przesłankami ustawowymi; obowiązków tych nie uzależnia się od współpracy rodziców.

• W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia lub poważnego zagrożenia zdrowia zapewnia natychmiastowe wezwanie 112/999 i podjęcie działań ratunkowych; kontakt z rodzicem nie może opóźniać wezwania pomocy.

• W sytuacji, gdy sprawcą przemocy jest osoba dorosła spoza rodziny, zawiadamia policję.

• W przypadku, gdy sprawcą przemocy jest nieletni, a wcześniejsze metody postępowania szkolnego okazały się nieskuteczne, zawiadamia sąd.

• Organizuje pomoc psychologiczno-pedagogiczną dla małoletniego.

• Prowadzi nadzór nad prowadzeniem przypadku ucznia krzywdzonego.

• Zapewnia pomoc nauczycielom w realizacji ich zadań np. ułatwia konsultacje trudnych spraw ze specjalistami, organizuje szkolenia w zakresie reagowania na przemoc wobec małoletnich.

• Uzyskuje od rodziców i opiekunów informacje zwrotne na temat realizacji w szkole standardów ochrony małoletnich przed krzywdzeniem.

Pedagog szkolny:

• Przyjmuje i odnotowuje sprawę zgłoszenia przemocy w rodzinie.

• Rozpoznaje potrzeby dziecka i sytuację rodziny w zakresie niezbędnym do udzielenia wsparcia i uruchomienia właściwych procedur; nie prowadzi postępowania dowodowego ani nie ustala winy.

• Jest koordynatorem pomocy małoletniemu oraz jego rodzinie.

• Prowadzi z małoletnim rozmowę wspierającą i ograniczoną do informacji niezbędnych dla bezpieczeństwa; rodziców/opiekunów włącza do działań tylko wtedy, gdy jest to bezpieczne dla dziecka i zgodne z właściwą procedurą.

• Pozostaje w kontakcie z wychowawcą i dyrektorem w sprawach dotyczących małoletniego.

• Pomaga pracownikom szkoły we właściwym postępowaniu względem ofiary przemocy.

• Informuje rodziców o możliwych kierunkach wsparcia ucznia.

• Pomaga rodzicom w zrozumieniu typowych reakcji dzieci na różnorodne sytuacje.

• Kieruje dziecko oraz rodziców do placówek specjalistycznych.

• Współpracuje ze specjalistami pomagającymi dziecku i jego rodzinie.

• Jeżeli jest osobą uprawnioną i zachodzą przesłanki ustawowe, wszczyna procedurę „Niebieskie Karty” poprzez wypełnienie formularza NK-A; procedura nie wymaga uprzedniej zgody dyrektora ani zgody osób, których dotyczy.

• Dokumentuje podejmowane działania względem małoletniego i jego rodziny.

• Opracowuje plan wsparcia dziecku krzywdzonemu.

• Umożliwia poszerzanie wiedzy i umiejętności związanych z ochroną małoletniego przed zagrożeniami oraz pozytywnymi metodami wychowawczymi.

• Uzyskuje od rodziców i opiekunów informacje zwrotne na temat realizacji w szkole standardów ochrony małoletnich przed krzywdzeniem.

• Dba o to, by na terenie szkoły znajdowały się powszechnie dostępne informacje o organizacji i instytucjach pomagających ofiarom przemocy.

Psycholog szkolny:

Udziela małoletniemu wsparcia psychologicznego i – w sytuacji kryzysowej – dokonuje oceny bieżącego bezpieczeństwa psychicznego w zakresie swoich kompetencji.

Współtworzy plan wsparcia i plan bezpieczeństwa, konsultuje działania z pedagogiem, wychowawcą i dyrektorem oraz monitoruje funkcjonowanie dziecka po interwencji.

Nie prowadzi przesłuchania dowodowego, nie „potwierdza” przestępstwa, nie ustala winy i nie prowadzi mediacji między dzieckiem doznającym przemocy a osobą podejrzewaną o jej stosowanie.

W przypadku nieobecności psychologa procedury ochronne nie ulegają zawieszeniu; działania podejmują osoby wskazane w SOM, a psycholog włącza się w dalsze wsparcie po powrocie.

Wychowawca:

• Przyjmuje zgłoszenie o podejrzeniu przemocy w rodzinie ucznia, sporządza notatkę służbową .

• Powiadamia dyrektora szkoły i pedagoga szkolnego.

• Jeżeli zachodzą przesłanki ustawowe i wychowawca jest osobą uprawnioną, wszczyna procedurę „Niebieskie Karty” poprzez wypełnienie NK-A; nie oczekuje na zgodę dyrektora.

• W przypadku, gdy uczeń ma obrażenia przeprowadza go do miejsca udzielania pomocy.

• Pozostaje w kontakcie z rodzicami ucznia.

• Opracowuje wspólnie z pedagogiem i psychologiem plan wsparcia krzywdzonego.

• Udziela wsparcia uczniowi oraz monitoruje jego sytuację.

• Monitoruje zespół klasowy, by skutki przemocy nie wpływały na sytuację szkolną ucznia.

• Dba o realizację treści z zakresu bezpieczeństwa i profilaktyki w bieżącej pracy z uczniami.

• Dba o to, żeby rodzice znali obowiązujące w szkole standardy ochrony małoletnich, zachęca rodziców/opiekunów uczniów do angażowania się w działania na rzecz ochrony małoletnich.

• Umożliwia rodzicom/opiekunom prawnym poszerzanie wiedzy i umiejętności związanych z pozytywnymi metodami wychowawczymi oraz ochroną przed zagrożeniami.

• Uzyskuje od rodziców i opiekunów informacje zwrotne na temat realizacji w szkole standardów ochrony małoletnich przed krzywdzeniem.

Nauczyciele:

• Przekazują wychowawcy i pedagogowi szkolnemu informacje o tym, że podejrzewają przemoc wobec ucznia.

• Jeżeli zachodzą przesłanki ustawowe i nauczyciel jest osobą uprawnioną zgodnie z przepisami, wszczyna procedurę „Niebieskie Karty” poprzez wypełnienie NK-A i niezwłocznie informuje o tym zgodnie z obiegiem informacji w Zespole.

• Dbają o realizację treści z zakresu bezpieczeństwa i profilaktyki w bieżącej pracy pedagogicznej z uczniami.

Niepedagogiczni pracownicy szkoły:

• Reagują na objawy przemocy oraz niepokojące zachowania, których mogą być świadkami.

• Zgłaszają obserwowane niepokojące sygnały dyrekcji szkoły, pedagogowi lub nauczycielom.

2). Procedura postępowania w przypadku podejrzenia, że uczeń jest ofiarą przemocy domowej:

• Przyjęcie informacji o podejrzeniu krzywdzenia ucznia, sporządzenie notatki służbowej.

• Jeśli osobą przyjmującą zgłoszenie jest nauczyciel to informuje o zaistniałym fakcie lub zdarzeniach wychowawcę lub pedagoga szkolnego.

• Wychowawca, pedagog lub psycholog nie prowadzą „badania sprawy” ani przesłuchania. Osoba przyjmująca ujawnienie zapewnia dziecku bezpieczeństwo, spokojnie je wysłuchuje, zadaje tylko pytania niezbędne do oceny bieżącego zagrożenia i dokumentuje istotne informacje. Nie dąży do samodzielnego potwierdzenia, czy doszło do przestępstwa.

• Informacja o podejrzeniu krzywdzenia jest niezwłocznie przekazywana dyrektorowi oraz osobie odpowiedzialnej za koordynację interwencji, bez oczekiwania na zakończenie wewnętrznego „zbadania” sytuacji.

• Co do zasady rodzic/opiekun jest informowany o zdarzeniu i działaniach szkoły. Jeżeli podejrzenie dotyczy rodzica lub opiekuna albo jego powiadomienie mogłoby zwiększyć zagrożenie dziecka, wywierać na nie presję lub utrudnić zabezpieczenie dowodów, nie prowadzi się zwykłego spotkania z tą osobą; stosuje się zasady właściwe dla procedury „Niebieskie Karty” i zalecenia właściwych służb.

• Pedagog i wychowawca opracowuje plan wsparcia dziecka i rodziny.

• Jeżeli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub poważne zagrożenie zdrowia dziecka, pracownik niezwłocznie wzywa 112 lub 999, zapewnia dziecku opiekę i udziela pierwszej pomocy w granicach posiadanych umiejętności. Wezwania pomocy nie uzależnia się od wcześniejszego powiadomienia rodzica ani od jego zgody. Rodzica informuje się równolegle albo niezwłocznie po wezwaniu pomocy, jeżeli nie opóźnia to działań ratunkowych.

• W przypadku uzasadnionego podejrzenia stosowania przemocy domowej albo zgłoszenia świadka osoba uprawniona wszczyna procedurę „Niebieskie Karty” przez wypełnienie NK-A. Wszczęcie nie wymaga zgody osoby doznającej ani stosującej przemocy i nie może zależeć od uznaniowej decyzji dyrektora. NK-A przekazuje się do właściwego zespołu interdyscyplinarnego niezwłocznie, nie później niż w terminie 5 dni roboczych od wszczęcia procedury; kopia pozostaje u osoby wszczynającej.

• Jeżeli zachodzą właściwe przesłanki, dyrektor równolegle realizuje obowiązek zawiadomienia Policji/prokuratury lub sądu opiekuńczego. Wszczęcie „Niebieskich Kart” nie zastępuje innych obowiązków prawnych placówki.

• W przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa dyrektor powiadamia policję lub prokuraturę.

• Jeżeli dobro dziecka może być zagrożone, dyrektor zawiadamia właściwy sąd opiekuńczy. Jeżeli zachodzi podejrzenie przemocy domowej, stosuje się procedurę „Niebieskie Karty”; jeżeli zachodzi podejrzenie przestępstwa ściganego z urzędu – zawiadamia się Policję lub prokuraturę.

3). Procedura postępowania w przypadku podejrzenia, że uczeń jest ofiarą przemocy ze strony pracownika szkoły:

• Osoba podejrzewająca krzywdzenie ucznia w szkole zgłasza problem dyrektorowi.

• Dyrektor nie prowadzi czynności zmierzających do samodzielnego „potwierdzenia” przestępstwa. Niezwłocznie zabezpiecza dziecko, ogranicza ryzyko dalszego kontaktu z osobą podejrzewaną w granicach prawa, zabezpiecza posiadaną dokumentację i wykonuje obowiązki wobec organów ścigania oraz organów dyscyplinarnych. Czynności wewnętrzne nie mogą zastępować postępowania Policji, prokuratury, sądu ani właściwych organów dyscyplinarnych.

• Rodzic lub opiekun prawny jest co do zasady informowany o zdarzeniu i podjętych działaniach, chyba że istnieje podejrzenie jego udziału w krzywdzeniu, kontakt mógłby narazić dziecko na dodatkowe zagrożenie albo właściwy organ zalecił inny sposób postępowania.

• Jeżeli podejrzenie dotyczy nauczyciela i czyn może naruszać prawa i dobro dziecka, dyrektor stosuje art. 75 ust. 2a Karty Nauczyciela i zawiadamia właściwego rzecznika dyscyplinarnego w terminie przewidzianym ustawą, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek. Jeżeli okoliczności uzasadniają podejrzenie przestępstwa ściganego z urzędu, szkoła zawiadamia Policję lub prokuraturę bez oczekiwania na „potwierdzenie” informacji w postępowaniu wewnętrznym. Dziecka nie konfrontuje się z pracownikiem, którego dotyczy zgłoszenie.

• Zgłoszenie rodzica lub opiekuna traktuje się jak każdą informację o możliwym krzywdzeniu: należy zapewnić dziecku bezpieczeństwo, udokumentować zgłoszenie i uruchomić właściwe procedury. Skierowanie do zewnętrznego specjalisty nie może zastąpić obowiązków placówki dotyczących zawiadomienia właściwych organów.

• Jeśli osobą przyjmującą zgłoszenie ucznia o łamaniu jego praw jest nauczyciel to informuje o zaistniałym fakcie lub zdarzeniach wychowawcę dziecka lub pedagoga szkolnego.

• W zależności od sytuacji dyrektor informuje rodziców i dziecko o poczynionych ustaleniach i możliwych formach pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

3a). Procedura postępowania w przypadku podejrzenia krzywdzenia małoletniego przez dyrektora Zespołu:

Jeżeli zgłoszenie lub podejrzenie dotyczy dyrektora Zespołu, dyrektor nie uczestniczy w przyjmowaniu, ocenie ani koordynowaniu zgłoszenia dotyczącego jego osoby.

Informację przekazuje się organowi prowadzącemu Zespół, a jeżeli zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa – niezależnie również Policji lub prokuraturze.

Jeżeli dyrektor jest nauczycielem i podejrzenie dotyczy czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, obowiązki przewidziane w art. 75 ust. 2a Karty Nauczyciela wykonuje organ prowadzący w zakresie określonym ustawą.

Pedagog i psycholog zapewniają małoletniemu bezpieczeństwo i wsparcie, lecz nie prowadzą postępowania dotyczącego odpowiedzialności dyrektora.

Analogiczną zasadę wyłączenia stosuje się, gdy zgłoszenie dotyczy pedagoga, psychologa lub innej osoby formalnie wyznaczonej do przyjmowania albo koordynowania zgłoszeń.

4). Procedura interwencji w sytuacji krzywdzenia ucznia w szkole przez rodzica lub członka rodziny innego ucznia:

• Osoba będąca świadkiem krzywdzenia ucznia przez rodzica lub dorosłego członka rodziny innego ucznia zgłasza problem pedagogowi szkolnemu.

• Dyrektor i pedagog przeprowadzają rozmowę z wyżej wymienionymi osobami na temat zdarzenia, pouczają i podają możliwe sposoby rozwiązania sytuacji.

• O zaistniałym fakcie krzywdzenia ucznia oraz o rozmowie przeprowadzonej przez dyrektora i pedagoga z rodzicem lub członkiem rodziny innego ucznia, który dokonał krzywdzenia zostają powiadomieni rodzice/prawni opiekunowie tego dziecka.

• Krzywdzonemu uczniowi zostaje udzielone wsparcie wychowawcy, pedagoga.

• O zawiadomieniu Policji lub prokuratury decydują okoliczności zdarzenia i wystąpienie przesłanek prawnych, w szczególności podejrzenie przestępstwa ściganego z urzędu. Powtórzenie zdarzenia nie jest warunkiem zawiadomienia.

5). Procedura postępowania w przypadku krzywdzenia ucznia przez innych uczniów:

• Bezpośrednia, natychmiastowa reakcja nauczycieli i pracowników szkoły na akty agresji i przemocy, przerwanie agresji lub przemocy.

• Rozmowa nauczyciela z ofiarą i sprawcą przemocy, nakłonienie sprawcy do zadośćuczynienia.

• Jeżeli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub poważne zagrożenie zdrowia dziecka, pracownik niezwłocznie wzywa 112 lub 999 i udziela pierwszej pomocy w granicach swoich umiejętności. Kontakt z rodzicem nie może opóźniać wezwania pomocy.

• Jeżeli akty agresji i przemocy nie są incydentalne, wychowawca lub pedagog szkolny przeprowadzają rozmowę z krzywdzonym uczniem (gdzie, kiedy dochodzi do zdarzeń, jaka jest ich częstotliwość itd.), rozmawiają ze sprawcą/sprawcami oraz z ewentualnymi świadkami.

• Wychowawca lub pedagog zawiadamia lub wzywa do szkoły rodziców/opiekunów prawnych krzywdzonego ucznia i sprawcy/sprawców (jeśli, wymaga tego sytuacja po ustaleniu okoliczności zdarzenia).

• Uczniowi będącemu ofiarą przemocy zapewnia się pomoc psychologiczno-pedagogiczną zgodnie z jego potrzebami.

• Ucznia będącego sprawcą przemocy obejmuje się stałą opieką i kontrolą wychowawcy lub pedagoga szkolnego.

• Z uczniami, którzy byli świadkami przemocy (jeśli wymaga tego sytuacja) nauczyciel omawia przebieg zdarzenia, ukierunkowując rozmowę na to, jak sobie radzić w trudnych sytuacjach, jak reagować na krzywdzenie i komu zgłaszać, gdy dochodzi do takiego krzywdzenia. Jeśli problem dotyczy danej klasy wychowawca lub pedagog przeprowadzają dodatkowe zajęcia dotyczące przemocy i radzenia sobie z agresją oraz rozwiązywaniem konfliktów. Działania koordynuje i monitoruje wychowawca lub pedagog szkolny.

• W przypadku, gdy sprawca agresji/przemocy jest nieznany, dyrektor, wychowawca lub pedagog po rozpoznaniu sprawy informuje rodziców/opiekunów prawnych poszkodowanego ucznia o możliwości zawiadomienia policji lub sam zawiadamia policję.

11. Procedury ochrony dzieci przed treściami szkodliwymi w Internecie oraz utrwalonymi w innej formie;

• Zabezpieczenia sieci przed treściami niepożądanymi.

• Programy antywirusowe i antyspamowe.

• Monitorowanie wychowanków podczas korzystania z tablicy interaktywnej.

• Materiały dla rodziców, omawianie problematyki cyberbezpieczeństwa na spotkaniach z rodzicami.

12. Procedura postępowania w przypadku ujawnienia cyberprzemocy:

Nauczyciel lub inna osoba posiadająca wiedzę o zdarzeniu informuje o tym fakcie wychowawcę, pedagoga lub dyrektora szkoły

Osoba, której zgłoszono zdarzenie zobowiązana jest:

• • wyjaśnić zdarzenie i ewentualnie ustalić sprawcę,

  • porozmawiać z poszkodowanym uczniem (zapewnić wsparcie psychiczne, poradę),

  • porozmawiać ze sprawcą, ustalić okoliczności zajścia, zobowiązać ucznia do zaprzestania takiego postępowania i usunięcia materiałów z sieci,

  • powiadomić opiekunów poszkodowanego ucznia o zdarzeniu,

  • powiadomić opiekunów sprawcy o zajściu, omówić z nimi zachowanie dziecka,

  • zaproponować pomoc psychologiczno-pedagogiczną uczniom (poszkodowany, sprawca), jeżeli jest taka potrzeba.

W przypadku, gdy sprawca nie stosuje się do ustaleń i jeśli uczeń jest nadal krzywdzony dyrektor podejmuje stosowne działania prawne.

W przypadku, gdy sprawca cyberprzemocy jest nieznany, dyrektor, wychowawca lub pedagog po rozpoznaniu sprawy informuje rodziców/ opiekunów prawnych poszkodowanego ucznia o możliwości zawiadomienia policji.

13. Procedura postępowania wobec ucznia z zaburzeniami psychicznymi, który zachowuje się agresywnie w stosunku do innych lub siebie:

• Nauczyciel zostawia klasę pod opieką innego nauczyciela lub pracownika szkoły i zaprowadza ucznia do pedagoga lub pielęgniarki szkolnej.

• Nauczyciel informuje o zaistniałym fakcie lub zdarzeniach wychowawcę klasy.

• Wychowawca lub pedagog po zbadaniu okoliczności zdarzenia informuje dyrektora szkoły (jeśli sytuacja tego wymaga).

• Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub poważne zagrożenie zdrowia dziecka lub innych osób, dyrektor albo inny pracownik niezwłocznie wzywa 112 lub 999 i zapewnia bezpieczeństwo do czasu przyjazdu służb. Wezwania pomocy nie uzależnia się od wcześniejszego powiadomienia rodziców; rodzica informuje się równolegle albo niezwłocznie po wezwaniu pomocy, jeżeli nie opóźnia to działań ratunkowych.

• Wychowawca klasy lub pedagog przeprowadza rozmowę z poszkodowanym uczniem, sprawcą oraz ewentualnymi świadkami.

• W razie potrzeby wychowawca klasy lub pedagog zawiadamia i wzywa do szkoły rodziców (prawnych opiekunów) chorego dziecka i poszkodowanego.

• Jeśli rodzice/opiekunowie prawni współpracują ze szkołą ustala się działania wobec chorego ucznia.

• Wobec poszkodowanego ucznia ustala się formy wsparcia dostosowane do jego potrzeb i sytuacji.

• Działania koordynuje i monitoruje wychowawca lub pedagog szkolny.

• Jeżeli dobro dziecka jest zagrożone i zachodzą podstawy do ingerencji sądu opiekuńczego, dyrektor zawiadamia właściwy sąd niezależnie od tego, czy rodzice współpracują ze szkołą. Brak współpracy może być dodatkową okolicznością oceny ryzyka, ale nie jest jedyną przesłanką zawiadomienia.

14. Procedura składania zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego oraz zawiadomienia sądu opiekuńczego:

W przypadku uzyskania informacji, że uczeń, który nie ukończył 18. roku życia, jest ofiarą przemocy w rodzinie, należy podjąć następujące kroki:

• Nauczyciel powinien sporządzić notatkę służbową i przekazać uzyskaną informację wychowawcy klasy/pedagogowi szkolnemu/dyrektorowi szkoły.

• Osoba przyjmująca ujawnienie prowadzi z dzieckiem rozmowę wspierającą i ograniczoną do informacji niezbędnych do oceny bieżącego bezpieczeństwa. Nie prowadzi rozmowy „w celu potwierdzenia faktu krzywdzenia”, nie sugeruje odpowiedzi, nie wymaga wielokrotnego opowiadania o zdarzeniu i nie konfrontuje dziecka z osobą podejrzewaną. Spontaniczne wypowiedzi dziecka dokumentuje się możliwie wiernie, oddzielając fakty od interpretacji.

• Pedagog i psycholog, stosownie do potrzeb, opracowują plan bezpieczeństwa i wsparcia dziecka obejmujący działania natychmiastowe, wsparcie psychologiczno-pedagogiczne, ewentualne dostosowania w przedszkolu/szkole, kontakty z właściwymi instytucjami oraz termin ponownej oceny sytuacji.

• Rodzica lub opiekuna włącza się do planu wsparcia, jeżeli jest to bezpieczne dla dziecka. Jeżeli rodzic/opiekun jest osobą podejrzewaną o stosowanie przemocy albo jego powiadomienie mogłoby zwiększyć zagrożenie, nie prowadzi się z nim zwykłej rozmowy uzgadniającej ani mediacji; stosuje się właściwą procedurę ochronną.

• Jeżeli zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu, dyrektor lub inna osoba działająca w imieniu placówki niezwłocznie zawiadamia Policję lub prokuraturę, z uwzględnieniem art. 304 § 2 KPK. Jeżeli dobro dziecka może być zagrożone i zachodzą podstawy do ingerencji sądu, dyrektor zawiadamia właściwy sąd opiekuńczy na podstawie art. 572 KPC.

• Zawiadomienie właściwych organów nie jest uzależnione od odmowy współpracy rodziców ani od ich zgody. Odmowa współpracy może stanowić dodatkową informację o ryzyku, lecz o obowiązku zawiadomienia decydują przesłanki prawne i dobro małoletniego. Dalszy tok postępowania w zakresie kompetencji organów zewnętrznych należy do tych organów.

15. Sposób dokumentowania i zasady przechowywania ujawnionych i zgłoszonych incydentów lub zdarzeń zagrażających dobru małoletniego:

• Każdą interwencję dotyczącą podejrzenia krzywdzenia dokumentuje się w sposób adekwatny do zdarzenia. Dokumentacja obejmuje co najmniej: datę i źródło zgłoszenia, notatkę z ujawnienia lub obserwacji, ocenę bieżącego bezpieczeństwa dziecka, podjęte działania, osoby i instytucje powiadomione, informację o wszczęciu NK lub zawiadomieniu Policji/prokuratury/sądu – jeżeli miało zastosowanie, plan wsparcia oraz termin dalszego monitorowania.

• Dokumentację interwencyjną przechowuje się w sposób zabezpieczający przed dostępem osób nieuprawnionych. Dyrektor określa miejsce przechowywania, osoby uprawnione do dostępu oraz zasady przekazywania i archiwizacji dokumentów. Dokumentacja psychologa prowadzona w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej pozostaje dokumentacją specjalisty; do dokumentacji SOM przekazuje się tylko informacje niezbędne do ochrony dziecka i wykonania obowiązków placówki.

 

Do niniejszej procedury załącza się aktualne wzory formularzy „Niebieska Karta-A” i „Niebieska Karta-B” określone w obowiązującym rozporządzeniu Rady Ministrów. W przypadku zmiany urzędowego wzoru stosuje się formularz aktualnie obowiązujący”.

 

 

 Wprowadzono Zarządzeniem Dyrektora Zespołu Szkół Nr 18/25./26 z dnia 26 sierpnia 2026r.